<\/p>\n
15 wrze\u015bnia 2007 r.<\/strong> w miejscowo\u015bci w\u0119gierskiej Madaras odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 ods\u0142oni\u0119cia drewnianego obeliska, upami\u0119tniaj\u0105cego bohatersk\u0105 \u015bmier\u0107 polskich \u017co\u0142nierzy 13 wrze\u015bnia 1944 r. <\/p>\n {mosimage} <\/p>\n <\/p>\n {mosimage}<\/p>\n Kilka faktów z tamtych czasów….Stanowili oni za\u0142og\u0119 angielskiego samolotu „ Liberator”, który wióz\u0142 zaopatrzenie dla walcz\u0105cej Warszawy. Samolot wystartowa\u0142 z w\u0142oskiego lotniska ko\u0142o Brindisi i po 90 minutach lotu wszed\u0142 w w\u0119gierski obszar powietrzny.Wtedy zaalarmowano do\u015bwiadczonego, stacjonuj\u0105cego w Nowym Sadzie kapitana Wilhelma „ Wim” Johna, który przystosowanym do nocnych ataków Messerschmittem rozpocz\u0105\u0142 atak na wybrany samolot i \u015bci\u0105gaj\u0105c go prawie do ziemi zestrzeli\u0142. Szcz\u0105tki samolotu spad\u0142y oko\u0142o godziny 21.15 na pograniczu miejscowo\u015bci Madaras. Wed\u0142ug dotychczasowych bada\u0144 za\u0142oga samolotu zgin\u0119\u0142a \u015bmierci\u0105 bohatersk\u0105. <\/p>\n {mosimage}<\/p>\n Uroczysto\u015b\u0107 rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 Msz\u0105 Swi\u0119t\u0105 w ko\u015bciele katolickim, któr\u0105 u\u015bwietnia\u0142 wyst\u0119p chóru mieszanego im Liszta Ferenca z miejscowo\u015bci Baja. Nast\u0119pnie na placu przed Urz\u0119dem Gminy, gdzie mia\u0142o si\u0119 odby\u0107 ods\u0142oni\u0119cie obeliska, gromadili si\u0119 zaproszeni go\u015bcie i zainteresowani. Tam miejscowa orkiestra d\u0119ta da\u0142a krótki uroczysty koncert, który zako\u0144czy\u0142 si\u0119 zaprezentowaniem hymnu polskiego, angielskiego i w\u0119gierskiego. By\u0142 to bardzo wzruszaj\u0105cy moment….Wtedy po okoliczno\u015bciowych przemówieniach, nast\u0105pi\u0142a ceremonia ods\u0142oni\u0119cia i po\u015bwi\u0119cenia obeliska przez tutejszego proboszcza. Przy obelisku stra\u017c pe\u0142nili m\u0142odzie\u0144cy z Legionu Polskiego im. Wysockiego na W\u0119grzech, w\u0119gierscy husarzy i harcerze. Nast\u0119pnie sk\u0142aniaj\u0105c czo\u0142o przed wyrytymi na obelisku nazwiskami polskich lotników:<\/p>\n Edmund Rygiel 25 lat podporucznik, z\u0142o\u017cyli\u015bmy pami\u0105tkowe kwiaty….. <\/p>\n <\/p>\n {mosimage}<\/p>\n Pó\u017aniej zebrani obejrzeli pozosta\u0142o\u015bci z samolotu, zgromadzone w korytarzu Urz\u0119du Gminy i ods\u0142uchali wyk\u0142adów z przezroczami Végs\u0151 Istvána i Galambos Gábora – dwóch inicjatorów ca\u0142ej imprezy, zagorza\u0142ych badaczy historii. {mosimage}<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n {mosimage}<\/p>\n <\/p>\n Uroczysta ceremonia zako\u0144czy\u0142a si\u0119 wspólnym obiadem, na którym Burmistrz pe\u0142ni\u0142 wzorowo rol\u0119 gospodarza. Szkoda tylko, \u017ce na uroczysto\u015bci zabrak\u0142o delegacji z Polski, oraz przedstawicieli Ogólnokrajowej Poloni W\u0119gierskiej….<\/p>\n Leszkó Ma\u0142gorzata<\/p>\n <\/p>\n {mosimage} <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" 15 wrze\u015bnia 2007 r. w miejscowo\u015bci w\u0119gierskiej Madaras odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 ods\u0142oni\u0119cia drewnianego obeliska, upami\u0119tniaj\u0105cego bohatersk\u0105 \u015bmier\u0107 polskich \u017co\u0142nierzy 13 wrze\u015bnia 1944 r. {mosimage}<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","ngg_post_thumbnail":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-465","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized-hu"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mlbke.hu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/465\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mlbke.hu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/mlbke.hu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mlbke.hu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mlbke.hu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=465"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mlbke.hu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/465\/revisions\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mlbke.hu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=465"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mlbke.hu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=465"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mlbke.hu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=465"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Kad\u0142ub samolotu spad\u0142 w pobli\u017cu gospodarstwa Lajdi z wielkim \u0142omotem, na którego odg\u0142os z s\u0105siedniego osiedla Bajmok, przyby\u0142a \u017candarmeria zabezpieczaj\u0105c teren upadku samolotu. Eksplozja Liberetora nast\u0105pi\u0142a w powietrzu i szcz\u0105tki samolotu rozsypa\u0142y si\u0119 na du\u017cym obszarze. W\u0142adze wojskowe, oprócz zabezpieczenia miejsca zebra\u0142y wszystkie potrzebne im materia\u0142y i szcz\u0105tki samolotu. Polska za\u0142oga zosta\u0142a pochowana na miejscu. Jeszcze przez nast\u0119pne dni, tygodnie i miesi\u0105ce mieszka\u0144cy Madaras cz\u0119sto przychodzili na miejsce upadku samolotu zbieraj\u0105c ró\u017cne metalowe elementy, nadaj\u0105ce si\u0119 do u\u017cytkowania w gospodarstwie domowym. Do dnia dzisiejszegomieszka\u0144cy przechowuj\u0105 pami\u0105tki z zestrzelonego samolotu, z którego kiedy\u015b korzystali. Starsi mieszka\u0144cy gminy jeszcze do dzi\u015b pami\u0119taj\u0105 t\u0119 straszn\u0105 noc, kiedy przez kilka minut zrobi\u0142o si\u0119 jasno, jak w dzie\u0144, przez spadaj\u0105cy i pal\u0105cy si\u0119 jak pochodnia samolot. Owczesna i pó\u017aniejsza prasa z wiadomych przyczyn nie informowa\u0142a o szczegó\u0142ach. Brak by\u0142o tak\u017ce bada\u0144 historycznych. Nikt szczegó\u0142owo nie zna\u0142 historii zestrzelenia samolotu
Dwóch m\u0142odych ludzi : Gábor Galambos i István Végs\u0151 z gminy Madaras, zacz\u0119li bada\u0107 histori\u0119 zestrzelonego 65 lat temu Liberatora. To w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki nim Burmistrz Madaras Károly Szente, podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o upami\u0119tnieniu tego smutnego faktu…… <\/p>\n
Bernard Weber 24 lata starszy szeregowy
Lucjan Woytanowicz 24 lata porucznik
Edward Weinz 38 lat plutonowy
Edmund Zieli\u0144ski 24 lata starszy szeregowy
Boles\u0142aw Wawrzak 36 lat plutonowy
Roman Sikorski 35 lat plutonowy,<\/p>\n
Dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce w roku 1946 ekshumowano zw\u0142oki polskich lotników, którzy byli pochowani niedaleko od miejsca upadku samolotu, w zbiorowym grobie. W maju 1947 r. zw\u0142oki zosta\u0142y przeniesione na po\u015bwi\u0119cony wojskowy centralny cmentarz brytyjski w Solymár. Pokój ich duszom! <\/p>\n