Samorząd Narodowości Polskiej Miasta Békéscsaba oraz Stowarzyszenie Kulturalne Przyjaźni Polsko-Węgierskiej zorganizowały dla członków stowarzyszenia wartościową, trzydniową podróż edukacyjną do Nyíregyházy i okolic w ramach cyklicznego programu „Polskie pamiątki na ziemi węgierskiej”. Celem wyjazdu było przypomnienie wspólnej przeszłości historycznej, pielęgnowanie relacji kulturalnych i odkrywanie bogactwa dziedzictwa kulturowego regionu.
Pierwszym przystankiem na naszej drodze był „Pomnik pamięci polskich uchodźców” położony w sercu uzdrowiska Sóstó w Nyíregyházie, w parku przed Domem Szwajcarskim. To szczególne miejsce jest godnym upamiętnieniem polskich obozów dla uchodźców w latach 1939–1940, a także ponad 600 polskich żołnierzy i cywilów, którzy znaleźli tu schronienie i braterskie przyjęcie w Sóstó podczas burzy II wojny światowej. Pomnik, odsłonięty w październiku 2002 roku, jest nie tylko pamiątką, ale także symbolem przyjaźni między dwoma narodami. Złożyliśmy pamiątkowe kwiaty pod tablicą ukrytą w cieniu drzew, a nasz przewodnik, dr Sándor Fazekas, przybliżył nam historyczne aspekty w niezwykle bogatym i porywającym wystąpieniu.
Po zakwaterowaniu udaliśmy się do centrum Nyíregyházy, gdzie złożyliśmy wieniec pod pomnikiem generała Józsefa Bema, wybitnej postaci w przyjaźni polsko-węgierskiej, który stoi na dziedzińcu szkoły podstawowej jego imienia. Dołączył do nas Tamás Bárkányi, przewodniczący Samorządu Narodowości Polskiej Miasta Nyíregyházy, z którym odbyliśmy serdeczną rozmowę.
Przez resztę dnia, w towarzystwie naszego przewodnika, zwiedzaliśmy główne atrakcje miasta, w tym patynowany plac Kossutha i zabytkowe budynki centrum miasta. Późny wieczór spędziliśmy z członkami polskiej społeczności Nyíregyházy: wspólne rozmowy, radosna atmosfera i wyśmienite wina szybko zbliżyły uczestników, czyniąc pierwszy dzień niezapomnianym.
Następny dzień rozpoczęliśmy w zoo w Nyíregyházie. Jedno z najsłynniejszych i najbardziej spektakularnych ogrodów zoologicznych na Węgrzech, położone w naturalnym lesie dębowym. Jedną z głównych atrakcji dnia była odnowiona sekcja lodowego świata, gdzie radosne dreptanie pingwinów i potężna postura niedźwiedzia polarnego w mgnieniu oka oczarowały członków naszej ekipy. Oczywiście nie ominęliśmy też niezapomnianego pokazu fok, który był zdecydowanie jedną z najciekawszych atrakcji programu. Spacerując ścieżkami parku, staliśmy się częścią prawdziwej podróży dookoła świata.
Bliskość wyjątkowych i rzadkich gatunków na wyciągnięcie ręki zrobiła na nas wszystkich wrażenie i wzbogaciła o doświadczenia, które uczyniły ten poranek niezapomnianym. Po południu cofnęliśmy się w przeszłość. Kontynuowaliśmy program w Wiosce Muzeów Sóstó, jednym z największych regionalnych muzeów na wolnym powietrzu na Węgrzech. Zwiedzaliśmy muzeum z doświadczonym przewodnikiem, a różnorodna architektura ludowa komitatu Szabolcs-Szatmár-Bereg i dawne życie codzienne naszych przodków ożyły na naszych oczach.
Naszym ostatnim celem podróży był Tokaj. W tym regionie obecne są również polskie wątki historyczne. Od XVI wieku polska szlachta i kupcy byli głównymi nabywcami tokajskich win. Ten ścisły związek gospodarczy i kulturowy był tak znaczący, że nawet nasza popularna nazwa Szamorodni pochodzi od polskiego słowa „samorodny”. W Tokaju pierwszym miejscem, które zobaczyliśmy, było Centrum Kultury. Centrum składa się z dwóch zabytkowych budynków – Teatru Paulay Ede i dawnej synagogi. Synagoga, ozdobiona elementami mauretańskimi w stylu eklektycznym, została zaprojektowana przez Lipóta Baumhorna i konsekrowana w 1896 roku, po tym jak poprzednia świątynia gminy spłonęła w niszczycielskim pożarze.
Po Holokauście społeczność ta niemal zanikła. Synagoga odrodziła się jako centrum konferencyjno-kulturalne w 2006 roku. Pomnik obok synagogi wzniesiono ku pamięci Żydów deportowanych z tego obszaru podczas II wojny światowej. Pojawienie się Żydów datuje się na okres około XVI–XVII wieku, kiedy to polscy i galicyjscy Żydzi przybyli do Tokaju-Hegyalji w okresie zbiorów i wytwarzali tu wino, które następnie przewozili do Krakowa i innych miast, podnosząc w ten sposób renomę tokajskich win.
Kontynuowaliśmy nasze doświadczenia kulturalne w nowoczesnym Muzeum Wina Światowego Dziedzictwa, gdzie mogliśmy w interaktywny sposób poznać region winiarski Tokaj-Hegyalja, wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa. Po porannych programach zwiedziliśmy piwnice winne. Pomimo letniego upału, wszyscy mieli okazję skosztować i kupić słynne wina w chłodnych piwnicach. W upale szczególnie mile widziana była szklanka lodowato zimnego, orzeźwiającego spritza, a my w nieformalnej rozmowie wspominaliśmy wspólne przeżycia minionych dni. Nasza wycieczka nie tylko wzbogaciła naszą wiedzę historyczną i kulturową, ale także dodatkowo wzmocniła bliskie więzi między polską społecznością w Békéscsaba i Nyíregyháza, a także węgiersko-polskimi grupami przyjaźni.